წარმოებული აღწერს ფუნქციის ცვლილების სიჩქარეს. NAEC-ის გამოცდაზე წარმოებულის თემიდან ხშირია: წარმოებულის გამოთვლა, მხები წრფის განტოლება, ფუნქციის ზრდადობა/კლებადობა და ექსტრემუმების პოვნა. ეს ერთ-ერთი ყველაზე ქულატევადი თემაა ნაწილი III-ში.
წესი
წარმოებულის განმარტება: f′(x)=limh→0hf(x+h)−f(x). ძირითადი წესები: (xn)′=nxn−1, (cf)′=cf′, (f+g)′=f′+g′. ნამრავლი: (fg)′=f′g+fg′. განაყოფი: (gf)′=g2f′g−fg′. რთული ფუნქცია: (f(g(x)))′=f′(g(x))⋅g′(x).
რთული ფუნქციაf(x)=sin(3x2) → f′(x)=cos(3x2)⋅6x=6xcos(3x2)
საგამოცდო რჩევა
ფუნქციის ზრდადობა/კლებადობის ამოცანაში: იპოვეთ f′(x)=0-ის ფესვები, შემდეგ შეამოწმეთ f′(x)-ის ნიშანი თითოეულ ინტერვალში. f′(x)>0 → ფუნქცია ზრდადია, f′(x)<0 → კლებადია.
ტიპიური შეცდომები
!(sinx)′=sinx — არასწორია! სწორი: (sinx)′=cosx, და (cosx)′=−sinx (მინუსით!).
!რთული ფუნქციის წარმოებულისას შიდა ფუნქციის წარმოებულის (g′(x)) გამრავლების დავიწყება.
!ექსტრემუმის პოვნისას მხოლოდ f′(x)=0-ის ამოხსნა, ნიშნის ცვლილების შემოწმების გარეშე.