ბეტა ვერსია — პლატფორმა ტესტირების პროცესშია · შენიშვნები: info@ubralod.ge

წარმოებული და მისი გამოყენებები

ეროვნული

წარმოებული აღწერს ფუნქციის ცვლილების სიჩქარეს. NAEC-ის გამოცდაზე წარმოებულის თემიდან ხშირია: წარმოებულის გამოთვლა, მხები წრფის განტოლება, ფუნქციის ზრდადობა/კლებადობა და ექსტრემუმების პოვნა. ეს ერთ-ერთი ყველაზე ქულატევადი თემაა ნაწილი III-ში.

წესი

წარმოებულის განმარტება: f(x)=limh0f(x+h)f(x)hf'(x) = \lim_{h \to 0} \frac{f(x+h) - f(x)}{h}. ძირითადი წესები: (xn)=nxn1(x^n)' = nx^{n-1}, (cf)=cf(cf)' = cf', (f+g)=f+g(f+g)' = f'+g'. ნამრავლი: (fg)=fg+fg(fg)' = f'g + fg'. განაყოფი: (fg)=fgfgg2(\frac{f}{g})' = \frac{f'g - fg'}{g^2}. რთული ფუნქცია: (f(g(x)))=f(g(x))g(x)(f(g(x)))' = f'(g(x)) \cdot g'(x).

(xn)=nxn1(x^n)' = nx^{n-1} | (sinx)=cosx(\sin x)' = \cos x | (cosx)=sinx(\cos x)' = -\sin x | (ex)=ex(e^x)' = e^x | (lnx)=1x(\ln x)' = \frac{1}{x} | (fg)=fg+fg(f \cdot g)' = f'g + fg' | რთული: [f(g(x))]=f(g(x))g(x)[f(g(x))]' = f'(g(x)) \cdot g'(x)
მაგალითები
მრავალწევრის წარმოებულიf(x)=3x42x2+5x1f(x) = 3x^4 - 2x^2 + 5x - 1f(x)=12x34x+5f'(x) = 12x^3 - 4x + 5
მხები წრფის განტოლებაf(x)=x2f(x) = x^2, წერტილი x0=3x_0 = 3: f(3)=9f(3) = 9, f(x)=2xf'(x) = 2x, f(3)=6f'(3) = 6 → მხები: y9=6(x3)y - 9 = 6(x - 3)y=6x9y = 6x - 9
ექსტრემუმის პოვნაf(x)=x33xf(x) = x^3 - 3xf(x)=3x23=0f'(x) = 3x^2 - 3 = 0x=±1x = \pm 1. f(x)=6xf''(x) = 6x: f(1)=6>0f''(1) = 6 > 0 (მინიმუმი), f(1)=6<0f''(-1) = -6 < 0 (მაქსიმუმი)
რთული ფუნქციაf(x)=sin(3x2)f(x) = \sin(3x^2)f(x)=cos(3x2)6x=6xcos(3x2)f'(x) = \cos(3x^2) \cdot 6x = 6x\cos(3x^2)
საგამოცდო რჩევა
ფუნქციის ზრდადობა/კლებადობის ამოცანაში: იპოვეთ f(x)=0f'(x) = 0-ის ფესვები, შემდეგ შეამოწმეთ f(x)f'(x)-ის ნიშანი თითოეულ ინტერვალში. f(x)>0f'(x) > 0 → ფუნქცია ზრდადია, f(x)<0f'(x) < 0 → კლებადია.
ტიპიური შეცდომები
  • !(sinx)=sinx(\sin x)' = \sin x — არასწორია! სწორი: (sinx)=cosx(\sin x)' = \cos x, და (cosx)=sinx(\cos x)' = -\sin x (მინუსით!).
  • !რთული ფუნქციის წარმოებულისას შიდა ფუნქციის წარმოებულის (g(x)g'(x)) გამრავლების დავიწყება.
  • !ექსტრემუმის პოვნისას მხოლოდ f(x)=0f'(x) = 0-ის ამოხსნა, ნიშნის ცვლილების შემოწმების გარეშე.
მსგავსი თემები